Radoszewice leżą w gminie Siemkowice, na południowym skraju dzisiejszego województwa łódzkiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa wskazuje przy ulicy Niemojewskich 3 dwór z końca XVIII wieku, chroniony w rejestrze i ewidencji zabytków. Oficjalna karta określa jego pierwotny materiał jako drewno, lecz historia budynku obejmuje późniejsze przebudowy, dlatego każdą widoczną dziś partię trzeba datować osobno.
Od Radoszewskich do Niemojowskich
Gmina Siemkowice opisuje Radoszewice jako gniazdo Radoszewskich i Siemkowskich herbu Oksza. W 1775 roku Michał z Siemkowic Boksa Radoszewski sprzedał majątek Andrzejowi Niemojowskiemu herbu Wierusz. Od tego momentu dzieje domu splatają się z rodziną Niemojowskich.
Popularne opisy nazywają obiekt dworem barokowym wzniesionym dla Niemojowskich i wskazują przebudowy na przełomie XIX i XX wieku oraz po 1945 roku. Ponieważ formuła ta łączy kilka faz budowlanych, portal nie przedstawia dzisiejszej fasady jako niezmienionego obrazu XVIII stulecia.
Powstanie styczniowe
W marcu 1863 roku w okolicy doszło do starcia oddziału Teodora Cieszkowskiego z wojskami rosyjskimi. W historii gminy szczególne miejsce zajmuje Walentyna Niemojowska, łączona z ocaleniem powstańczego sztandaru. Ludwik Niemojowski, właściciel majątku, został uznany przez władze carskie za niebezpiecznego i zesłany na Syberię. Po powrocie zajmował się pisarstwem i etnografią.
Ta warstwa pozwala opowiadać o dworze nie tylko poprzez architekturę, lecz także przez wybory mieszkańców, represje i pamięć lokalną. Wymaga jednak uważnego rozdzielenia relacji rodzinnej, opracowania gminnego i dokumentu archiwalnego.
Szkoła, prywatyzacja i ratowanie domu
Po II wojnie światowej majątek rozparcelowano, a dwór został przejęty przez państwo i użytkowany jako szkoła. Zmiana funkcji pomogła utrzymać budynek w użyciu, lecz wiązała się z przebudowami. Później obiekt wrócił w ręce prywatne i przeszedł remont. Atlas powinien w przyszłości pokazać warstwy: drewniany dwór, murowane przekształcenia, okres szkolny i współczesną konserwację.
Metryka źródłowa
- koniec XVIII wieku — datowanie obiektu w serwisie Zabytek.pl;
- 1775 — sprzedaż Radoszewic Andrzejowi Niemojowskiemu według historii gminy;
- 1863 — bitwa pod Radoszewicami i represje wobec Ludwika Niemojowskiego;
- po 1945 — parcelacja majątku i adaptacja dworu na szkołę;
- status — rejestr oraz ewidencja zabytków.