Popowo Kościelne

Zanim pojawił się Inczew, były inne miejsca. Każde z nich uruchamiało wyobraźnię, każde uczyło patrzenia na stary dom nie jak na gotową nieruchomość, lecz jak na zobowiązanie wobec historii. Po Smardach Dolnych i Emilianowie na tej drodze znalazł się dwór w Popowie Kościelnym. Nie został rodzinnym domem Kupidurów, ale zasługuje na miejsce w tej opowieści, ponieważ pomaga zrozumieć, że wybór Inczewa nie był przypadkowym olśnieniem. Dojrzewał podczas kolejnych poszukiwań.

Dwór blisko rodzinnych stron

Popowo Kościelne leży w gminie Mieścisko, w powiecie wągrowieckim. Dla Ryszarda ta lokalizacja miała szczególne znaczenie: znajdowała się niedaleko jego rodzinnego Wągrowca. Wyszukiwanie zabytkowych domów nie przebiegało więc wyłącznie według parametrów technicznych. Towarzyszyła mu pamięć krajobrazu znanego od młodości — wielkopolskich pól, dróg, jezior i starych drzew.

💬 „Znaleźliśmy ten dwór dlatego, że leży blisko mojego rodzinnego Wągrowca. Był kolejnym, po Smardach i Emilianowie, miejscem na drodze naszych poszukiwań. Przeważyła jednak zbyt duża odległość od Grabowa” — wspomina Ryszard Kupidura.

Co można potwierdzić

Narodowy Instytut Dziedzictwa klasyfikuje obiekt jako ceglany dwór z końca XIX wieku, położony w Popowie Kościelnym w gminie Mieścisko. Dwór objęty jest rejestrem i ewidencją zabytków. W zestawieniu rejestrowym widnieje decyzja z 28 października 1986 roku, numer 2099/A.

Karta NID nie zawiera jeszcze rozbudowanego opisu architektonicznego. To ważne ograniczenie: bez karty konserwatorskiej, inwentaryzacji i oględzin nie należy dopowiadać stylu, układu wnętrz ani historii kolejnych przebudów. Wiadomo natomiast, że dwór nie był samotnym budynkiem. W jego sąsiedztwie rejestr i ewidencja wskazują park, założenie parkowo-dworskie, stodołę, gorzelnię, dawną mleczarnię i czworaki. Jest to więc ślad całego organizmu gospodarczego.

Park, woda i wyspa

Internetowy ślad dawnego ogłoszenia sprzedaży opisuje działkę o powierzchni 50 300 m². Według tej oferty około 20 000 m² zajmowało jeziorko, a około 8 000 m² — wyspa. Pozostałą część miał stanowić park ze starymi lipami, kasztanowcami, dębami i jesionami. Liczby te zapisujemy jako dane ofertowe, a nie pomiar konserwatorski. Powinny zostać kiedyś zestawione z mapą ewidencyjną, dokumentacją parku i aktualnym stanem własności.

Dla osoby szukającej domu taki układ działał na wyobraźnię. Woda i wyspa tworzyły obietnicę własnego krajobrazu, a starodrzew dawał poczucie ciągłości, której nie da się posadzić od nowa w ciągu jednego pokolenia. Równocześnie pięć hektarów terenu, brzeg zbiornika, stare drzewa i zabytkowa zabudowa oznaczały ogrom stałej opieki.

Od ogłoszenia do decyzji

Ogłoszenie mówiło językiem odległości, powierzchni i walorów działki. Rodzina musiała przełożyć te liczby na codzienne życie: dojazdy, pracę, opiekę nad budynkiem i możliwość rzeczywistego zamieszkania. Ostatecznie zbyt duża odległość od Grabowa przeważyła nad sentymentem do okolic Wągrowca.

Ta rezygnacja nie była porażką poszukiwań. Popowo pomogło doprecyzować, że ratowany zabytek musi pozostawać w zasięgu normalnego życia rodziny. Dom oddalony od codziennych obowiązków łatwo staje się projektem odwiedzanym, a nie miejscem stale doglądanym. Inczew zwyciężył nie tylko urodą, lecz również możliwością połączenia historii z obecnością.

Trzecia stacja na drodze do Inczewa

Smardy uczyły skali ratowania pałacu. Emilianów przyciągał historią pracy, wody i dawnego folusza. Popowo Kościelne połączyło urodę parku i stawu z osobistą geografią rodzinnych stron. Każde z tych miejsc zostawiło inny ślad. Razem tworzą prolog do decyzji, która po 2018 roku związała rodzinę z Inczewem.

Dlatego karta Popowa nie jest zapisem niesfinalizowanej transakcji. Jest częścią historii dojrzewania do opieki nad zabytkiem — opowieścią o tym, że właściwe miejsce rozpoznaje się również dzięki miejscom, z których trzeba było zrezygnować.

Oryginalne opracowanie portalu. Ilustracja otwierająca jest symboliczną interpretacją rodzinnych poszukiwań, a nie rekonstrukcją wyglądu dworu w Popowie Kościelnym.